Table of Contents
1. Kök kusurun kendi kendine analizine giriş
Bu bölümde (önceki bölümün devamı olarak) KKG tablosunun nasıl doldurulacağını açıklamaya devam ediyoruz. Önceki bölümde bir yanlışın yoğunluğu ve etkisini anlamaya odaklanmıştık. Bu bölümde ise yanlış bir eylem veya reaksiyonun kök nedenini analiz etmeyi açıklayacağız.
2. Çabuk ve kolay bir kendini analiz yöntemi
Bir sonraki sefer yanlış yaptığınızı fark ettiğinizde veya biri yanlışınızı size işaret ettiğinde – bu, artan öz farkındalık için içe dönme ve kendini analiz etme fırsatı sunar. Yanlış büyük veya küçük olabilir. Yine de her iki durumda da, kişinin zihnini daha iyi anlamasını sağlayan bir fırsat sunar. Analiz, ‘Hangi kişilik kusurum böyle bir yanlışın yapılmasına neden oldu?‘ sorusuna odaklanacaktır.
Bir yanlıştan sorumlu olan temel kişilik kusuruna ulaşmak için, neden o yanlış eylemi yaptığımızı veya neden o yanlış reaksiyonu verdiğimizi sorgulayarak kendimize sorular sorarak analize devam etmeliyiz. Daha sonra, KKG tablosu olan kendini analiz aracındaki G, H, I ve J sütunlarına analizimizi belgelememiz gerekir. Aşağıda, yapılan yanlışları belgelemek için bir kendini analiz tablosunun örnek bir ekran görüntüsü bulunmaktadır.
2.1 Bu bir kişilik kusuru mu yoksa egonun bir yönünün tezahürü müydü? (Sütun G)
Sütun G’de, bir yanlışı kategorize etmek için iki seçenek sunulmuştur: ego kaynaklı veya sadece bir kişilik kusuru (KK).
Peki, bir yanlışın kişilik kusuru nedeniyle mi yoksa egonun tezahürü sonucu mu meydana geldiğine nasıl karar veriyoruz?
Aslında tüm kişilik kusurları egodan kaynaklanır. Ego daha yerleşik bir şeydir, kişilik kusurları ise egonun daha yüzeysel tezahürleridir. Bu nedenle, bir yanlışın kişilik kusuru mu yoksa ego nedeniyle mi meydana geldiğine karar vermek için, kusurun ne kadar yerleşik olduğunu kendinize sorun. Eğer kusurun tezahürünün rastgele bir örneğiyse, kişilik kusuru alarak kaydedin; ancak güçlü bir kişilik özelliğiyse, ego olarak kaydedin. Çeşitli kişilik kusurlarını ve ego noktalarını listeleyen çalışma sayfasına, bir yanlışı nasıl sınıflandırabileceğinizi anlamanıza yardımcı olacak bir kılavuz olarak kullanabilirsiniz.
Bir sonraki adım, H, I ve J sütunlarını doldurmaktır. Bunu yapmak için, yanlışa katkıda bulunan kişilik kusurlarını veya ego noktalarını anlamak/analiz etmek gerekir.
2.2 ila 2.6 bölümlerinde, bu tabloyu doğru şekilde doldurmak için bu analize nasıl girileceğini detaylı olarak açıklıyoruz.
2.2 Kendini analiz için pratik örnek 1 – Yanlış eylem/eylemsizlik
Diyelim ki şu yanlışın farkına vardınız: “Kahve içtikten sonra kahve fincanını yıkamadım.“
Bu nedenle bu yanlış bir eylemdir. Bu yanlış eylemle ilgili kendini analiz sürecini kolaylaştırmak için kendinize “Neden kahve fincanını yıkamadım?” diye sormanız gerekir.
Aşağıdakiler, alabileceğiniz bazı olası cevaplardır. Kök kusurun analizi, kahve fincanını yıkamamak eylemsizliğinin ardındaki baskın düşüncenin (zihninizde) ne olduğuna bağlı olacaktır. Aşağıdaki tabloda, analizin nasıl yürütülebileceğini gösteriyoruz.
| Yanlışın ardındaki düşünce | Olası kök kişilik kusuru |
|---|---|
| Kahve fincanını yıkamadım çünkü bunun benim seviyemin altında bir iş gibi olduğunu hissettim. Zamanımı bilgisayar işleri gibi daha önemli şeyler için kullanmalıyım, günlük işler de eşim tarafından yapılabilir. | Gurur |
| Kahve fincanını yıkamak niyetindeydim ama yapılacak çok iş vardı ve sonra unutmuştum. | Planlama ve organizasyon eksikliği veya dağınıklık |
| Şimdi yapmak istemiyorum, sonra yaparım diye düşündüm. Sadece kanepeye uzanıp dinlenmek istiyordum. | Tembellik |
| Zaten çok şey yaptım, aile üyelerim de kahve fincanını yıkamama yardım etmeli. | Beklentiler |
Gördüğünüz gibi, kahve fincanını yıkamamanın ardındaki düşünceye bağlı olarak, H, I ve J sütunlarına düşünceyle ilgili kişilik kusurunu doldurmanız gerekecektir.
2.3 Kendini analiz için pratik örnek 2 – Yanlış reaksiyon
Bu bölümde yanlış bir reaksiyonun analizini inceleyeceğiz.
Joanne, yaşadığı bir reaksiyonun farkına vardı. “Yöneticim beni değil de meslektaşımı (Tina) övdüğünde kızdım.”
Kendini analiz sürecine başlamak için Joanne’in şu soruyu sorması gerekiyor: “Yöneticim Tina’yı övdüğünde neden kızdım?”
Kızgınlığı tetikleyen düşünce ne olursa olsun, Joanne, reaksiyonunun nedeni olan kişilik kusurunun hangisi olduğunu değerlendirebilecektir.
| Öfke reaksiyonunun ardındaki düşünce | Olası kök kişilik kusuru |
|---|---|
| Müdürüm Tina’yı sürekli övüyor ve benim çabalarımı asla takdir etmiyor. Ne kadar çok çalışırsam çalışayım, asla fark edilmeyeceğim. | Kıskançlık |
| Önceki işimde de kimse beni övmedi. Evde bile kimse çabalarımı gerçekten takdir etmiyor. Yeterince iyi değil miyim? | Güvensizlik |
| Müdürüm taraflı davranıyor. Tina’dan daha iyi bir iş çıkardım. | Önyargı |
| Tina’yı küçük düşüreceğim çünkü bence o kadar iyi değil. | Öfke ve intikamcılık |
2.4 Kendini analiz için pratik örnek 2 – Yanlış eylem (daha derine inmek)
Bazı durumlarda, yanlış eylem veya reaksiyonun kaynağındaki kişilik kusurunu bulmak için daha derine inmek amacıyla kişinin kendisine daha fazla soru sorması gerekebilir. Bir örneğe bakalım:
Olay : Sınıf buluşmasında uzun yıllar sonra okul arkadaşlarımla buluştuğumda aşırı derecede şaka yapıyordum. Bazıları aşırı şaka yapmama olumsuz yorum yaptı.
(Mizahın kendisi kötü bir şey değildir – ancak aşırı şaka yapmak başkalarını rahatsız edebilir. Bu nedenle, aşırı şaka yapmak kendi başına bir yanlış olabilir, ancak daha derinlemesine analiz edilirse, kişi hakkında daha derin bir şey ortaya çıkabilir. Bu nedenle, bir yanlış oluşmasına neden olabilecek farklı nedenleri analiz ederken, “neden” sorusunu birkaç kez sormak gerekir.)
2.5 Tabloyu Doldurma
Bir yanlışa birden fazla kişilik kusurunun katkıda bulunduğunu hissedebileceğimizi unutmamak önemlidir. Bu nedenle, bu kusurları/ego tezahürlerini listelemek için 3 sütun (H, I ve J) sağladık. H sütununa birincil kusuru, I ve J sütunlarına ise ikincil kusurlar/ego tezahürlerini listelememiz gerekir.
Örneğin, “Akşam yemeğinden sonra bulaşıkları yıkamaya üşendim” yanlışında, tanımlanan ana kişilik kusuru “tembellik” olabilirken, yanlışın gerçekleşmesine katkıda bulunan ikincil bir kişilik kusuru ise “erteleme” olabilir. Buna göre, G sütununa KK yazıldıktan sonra, bu belirli yanlış için Kusur 1 (H sütunu) “Tembel” ve Kusur 2 (I sütunu) “Erteleme” olarak doldurulacaktır. Bir kişi, katkıda bulunan başka bir kişilik kusuru düşünemezse, Kusur 3 (J sütunu) boş bırakılabilir. Lütfen unutmayın, her yanlış için en az bir kusur doldurmak zorunlu ve önemlidir.
