1. Czym jest wdzięczność?
Bóg jest naszym Stwórcą i dał nam wszystko, co mamy w życiu — łącznie z samym życiem. Każdego dnia budzimy się rano i możemy przeżyć kolejny dzień dzięki Jego łasce. Życie na Ziemi jest bezcenne, ponieważ jest jedyną sferą istnienia, w której można praktykować duchowość i osiągnąć ostateczny cel życia. Gdy ktoś coś dla nas robi, naturalnie odczuwamy wdzięczność. Jednak większość z nas nie ma nawyku wyrażania wdzięczności wobec Boga za wszystko, co nam daje. Wyrażanie wdzięczności Bogu za wszystkie rzeczy, które dla nas czyni, nazywane jest wdzięcznością w praktyce duchowej. Zdolność do życia w tym stanie wdzięczności jest ważną i nieodłączną częścią duchowej drogi poszukiwacza.
Rzeczywistość jest taka, że choć większość ludzi uznaje Boga za swojego Stwórcę, nie czuje potrzeby okazywania Mu wdzięczności. Dzieje się tak głównie dlatego, że ludzie są przekonani, iż to, co wydarza się w ich życiu — przynajmniej większość codziennych spraw, zarówno dobrych, jak i złych — jest wynikiem ich własnych działań. Dopiero w nadzwyczajnych sytuacjach, po intensywnej modlitwie, takich jak cudowne uzdrowienie ciężko chorego dziecka cierpiącego na nieuleczalną chorobę, człowiek zaczyna myśleć o okazaniu wdzięczności Bogu. Jednak nawet wtedy wspomnienie tak spektakularnej Boskiej pomocy jest krótkotrwałe i z upływem czasu człowiek wraca do dawnych nawyków — aż do momentu, gdy pojawi się kolejny poważny problem i ponownie zaczyna on modlić się o Boską interwencję.
Na niższym etapie rozwoju duchowego, we współczesnych czasach, przeciętnie 65% wydarzeń w naszym życiu zachodzi zgodnie z przeznaczeniem, a 35% jest wynikiem naszej świadomej woli i działań. Wraz z postępem duchowym zaczynamy coraz wyraźniej odczuwać obecność Boga w naszym życiu. Gdy doświadczamy Jego obecności, zaczynamy również doświadczać Jego łaski i uświadamiamy sobie, że wszystko, co dzieje się w naszym życiu, zachodzi zgodnie z Jego wolą. Dopiero po osiągnięciu 60% poziomu duchowego człowiek zaczyna naprawdę doceniać i doświadczać tej prawdy. Wraz z tym doświadczeniem pojawia się wdzięczność w prawdziwym, duchowym znaczeniu tego słowa.
Poszukiwacz oraz prawdziwy uczeń Nauki Duchowości rozwija postawę uczenia się we wszystkich sytuacjach — zarówno dobrych, jak i trudnych. Z różnych wydarzeń i problemów życiowych zaczyna uczyć się rozpoznawania swoich wad i zalet. Dzięki temu dostrzega, nad czym powinien pracować, aby porzucić swoją niższą naturę, pełną defektów osobowości, oraz zyskuje głębsze zrozumienie i świadomość swoich pozytywnych cech. Każda sytuacja w życiu staje się dla niego wskazówką do samodoskonalenia — nie tylko poprzez wzmacnianie istniejących cech, lecz także poprzez zastępowanie defektów osobowości nowymi, szlachetnymi jakościami. Postrzega on, że Bóg pomaga mu poprzez wszystkie sytuacje — zarówno dobre, jak i trudne — aby pogłębiać jego poszukiwactwo duchowe. Dlatego odczuwa wdzięczność wobec Boga w każdej sytuacji, niezależnie od jej charakteru, ponieważ dostrzega subtelną rękę Boga w swoim życiu — zarówno w stwarzaniu okoliczności, jak i w obdarzaniu go zdolnością do zrozumienia duchowych lekcji i nauk.
W większości przypadków ta wdzięczność kierowana jest do przewodnika duchowego lub Guru. Prosimy zapoznać się z artykułem: „Kim jest Guru i jak prowadzi poszukiwacza”.
Aby rozwijać się duchowo, poszukiwacz musi wznieść się ponad emocje — zarówno pozytywne, jak i negatywne — w których zanurzony jest nie-poszukiwacz, i rozwinąć emocję duchową (bhāv), czyli doświadczanie obecności Boga wszędzie. Wdzięczność pomaga zwiększać emocję duchową.
2. Powierzchowna wdzięczność a duchowe uczucie wdzięczności
Wdzięczność wyrażana jedynie słowami jest wdzięcznością powierzchowną. Na początkowych etapach praktyki duchowej trzeba nawet włożyć wysiłek w samo pomyślenie o słowach, którymi można wyrazić wdzięczność Bogu. Mimo to, dla naszego rozwoju duchowego bardzo ważne jest, abyśmy podejmowali ten wysiłek i kształtowali w sobie nawyk okazywania wdzięczności.
Na tym wczesnym etapie wdzięczność płynąca z serca pojawia się głównie wtedy, gdy bardzo wyraźnie dostrzegamy Boską interwencję w naszym życiu. Może to mieć miejsce na przykład wtedy, gdy bliska osoba zostaje cudownie uzdrowiona po tym, jak lekarze stracili nadzieję, albo gdy długoletni problem nagle ustępuje po intensywnej modlitwie. W niemal wszystkich innych sytuacjach wyrażamy wdzięczność za różne aspekty naszego życia, a nawet za samo życie, w sposób powierzchowny lub jedynie na poziomie intelektualnym.
W miarę jak coraz bardziej zanurzamy się w praktykę duchową, otwiera się przed nami zupełnie nowy świat, który dotąd był przed nami zasłonięty. Doświadczamy duchowych przeżyć, a te doświadczenia są sposobem, w jaki Bóg się z nami komunikuje. W naszym życiu pojawiają się liczne drobne, przyjemne zbiegi okoliczności, dzięki którym stopniowo, lecz coraz wyraźniej, odczuwamy prowadzącą dłoń Boga. Wdzięczność zaczyna się rodzić nawet za najmniejsze wydarzenia w naszym życiu oraz za stałą Boską pomoc i zachętę, które otrzymujemy na naszej drodze duchowej. Gdy odczuwamy wdzięczność i wielokrotnie ją wyrażamy w ciągu dnia, stopniowo rozwija się w nas duchowe uczucie wdzięczności. Jak wyjaśniono wcześniej w tym artykule, pojawia się wtedy nieustanne uświadomienie — przed działaniem, w jego trakcie i po nim — że „wszystko dzieje się zgodnie z wolą Boga, to On wszystko czyni”. W rezultacie wdzięczność staje się ciągła i spontanicznie wyraża się w myślach płynących z serca. W tym stanie wdzięczność jest obecna i przejawia się w każdym działaniu, ruchu i myśli.
Ten wyższy etap rozwoju zostaje uruchomiony, gdy ego ulega zmniejszeniu, a po osiągnięciu tego stanu ego pozostaje na niskim poziomie.
W rzeczywistości duchowe uczucie wdzięczności jest aktywowane dzięki łasce Guru i dlatego pozostaje trwałe.
3. Jakie jest znaczenie wdzięczności?
Poszukiwacz rozpoczyna swoją drogę od świadomego, wysiłkowego wyrażania wdzięczności. Jednak z biegiem czasu, poprzez wielokrotne okazywanie wdzięczności oraz dzięki rozwojowi duchowemu, rozwija się w nim duchowe uczucie wdzięczności. Gdy ten stan zostaje osiągnięty, a człowiek nieustannie uświadamia sobie, że „Bóg jest Sprawcą, ja sam jestem nikim”, jego subtelne ego zaczyna się zmniejszać. Zaczyna on dostrzegać swoje ograniczenia oraz brak własnych możliwości.Dlatego w każdej trudnej sytuacji z pokorą poddaje się Bogu i dopiero wtedy podejmuje działanie. Nazywa się to poddaniem się Bogu. Gdy zaczyna on oddawać się Bogu nie tylko w trudnych chwilach, lecz także w drobnych, codziennych sytuacjach, jego duchowe uczucie poddania coraz bardziej się pogłębia. Bóg natychmiast spełnia modlitwy wypowiadane z duchowym uczuciem, takie jak: „Boże, proszę, czuwaj nad moim rozwojem duchowym, wskaż mi mój kolejny krok, prowadź mnie”. Poszukiwacz, który posiada duchowe uczucie wdzięczności i poddania, jest zawsze blisko Boga. Bóg obdarza taką osobę wszystkim, co jest jej potrzebne — duchowymi doświadczeniami, wskazówkami oraz wiedzą, nawet bez konieczności proszenia.